Kies uw categorie:

Pijnlijke tepels: oorzaken, oplossingen en advies van een lactatiekundige

Informatie & tips 10 juni, 2021

Onlangs werd ik gebeld door een moeder, zij is elf weken geleden bevallen van hun derde kindje. De borstvoeding bleek al vanaf de start moeizaam te gaan en is al die tijd pijnlijk geweest door pijnlijke tepels. Alle fasen van beetje gevoelig tot aan tenenkrommend van de pijn heeft deze moeder ervaren voordat ze uiteindelijk toch besloot de hulp van een lactatiekundige in te schakelen. Eigenlijk lag de handdoek al nagenoeg in de ring, maar omdat de eerste twee kinderen ook langere periode borstvoeding hebben gekregen gunt ze dit de jongste ook.

Pijnlijke tepels: meest voorkomende redenen

Eén van de meest voorkomende redenen van moeders die contact opnemen met mijn praktijk is pijn en dan met name pijnlijke tepels. Sommigen bellen bijtijds, dan is de tepel nog intact en enkel rood of gevoelig. Veel vaker blijkt dat het probleem al langer speelt en zijn de tepels al beschadigd.

Tepelkloven

Er zitten scheurtjes in de huid die soms ook kunnen bloeden (tepelkloven). Het niet goed aanleggen blijkt toch meestal onderliggende oorzaak van het probleem te zijn. De borst ligt niet diep genoeg ik het mondje van het kind waardoor de kaakjes teveel druk op de tepel uitoefenen. Baby’s leren hoe ze moeten zuigen wanneer ze goed zijn aangelegd en daardoor een goede melkstroom krijgen. Ze leren al doende. ‘Zuigproblemen’ worden dus meestal veroorzaakt door verkeerd aanleggen. Wanneer er sprake is van een korte tongriem ontstaat hetzelfde probleem alleen is het kindje dan vaak beperkt in het maken van een grote hap. De pijn die door verkeerd aanleggen en een ineffectieve manier van zuigen ontstaat, is het hevigst wanneer je je baby aanlegt en wordt meestal minder in de loop van de voeding. Als de tepel ernstig beschadigd is door verkeerd aanleggen en ineffectief zuigen, kan de pijn gedurende de hele voeding aanhouden. Moeders beschrijven de pijn van verkeerd aanleggen en ineffectief zuigen als een stekende pijn.

Wanneer ik een consult doe met als hulpvraag pijnlijke tepels is dit dan ook het eerste waar ik op doorvraag en een observatie van maak. De rugbyhouding kan hierbij helpend zijn omdat een moeder zo haar kindje in het gezicht kijkt en ziet wat er gebeurd tijdens het aanhappen.

Lees ook: ‘Een goed begin is meer dan het halve werk’ voor informatie over aanleggen en tips.

Schimmelinfecties en eczeem

Behalve de aanlegtechniek kunnen ook (schimmel)infecties, eczeem, onjuist gebruik van tepelhoedjes, een te kort tongriempje en diverse andere redenen aanleiding zijn tot pijn bij het voeden. De pijn die door een schimmelinfectie (spruw) wordt veroorzaakt, blijft tijdens de hele voeding aanwezig en kan zelfs na de voeding aanhouden. De pijn wordt vaak als branderig omschreven, maar voelt niet altijd zo. Als de pijn aan de tepels nieuw is en opkomt terwijl het voeden voorheen pijnloos was, kan dit een aanwijzing dat de zere tepels worden veroorzaakt door een schimmelinfectie.

Maar een schimmelinfectie kan ook bovenop pijn van andere oorzaken komen, dus zonder dat er pijnvrije periode aan vooraf ging.

Vasospasme

Vasospasme is een aandoening waarbij je tepel wit wordt nadat je baby je borst heeft losgelaten. Moeders beschrijven de pijn bij een wit wordende tepel vaak als ‘brandend’. Meestal begint de pijn als de voeding voorbij is. Het kan enkele minuten of langer duren voordat de tepel zijn normale kleur krijgt. Dan komt er een nieuwe pijn die moeders meestal als ‘kloppend’ beschrijven. Deze kloppende pijn kan seconden of minuten duren en de tepel kan daarna opnieuw wit worden. De oorzaak lijkt een spasme in de bloedvaten van de tepel te zijn. Dit heet vasospasme of syndroom van Raynaud.

De tepel wordt wit door een spasme in de bloedvaten. Daarna ontspannen de bloedvaten zich weer en krijgt de tepel weer zijn normale kleur. Soms blijft deze pijn zelfs doorgaan als de pijn tijdens het voeden zelf over is gegaan. De moeder heeft dan alleen na het voeden nog pijn, niet tijdens het voeden. De pijn van vasospasme hangt vrijwel altijd samen met datgene wat de pijn tijdens het voeden veroorzaakt. De beste behandeling van vasospasme is dus de behandeling voor de andere oorzaken van zere tepels.

In sommige gevallen kan een tepelhoedje verlichting bieden, maar soms juist ook de situatie verslechteren. Tijdens een volgende blog ga ik jullie alle ins en outs rondom een tepelhoedje toelichten. Borstvoeding behoort geen pijn te doen. In de eerste dagen dat je borstvoeding geeft, kan het even een onaangenaam gevoel geven als je baby aan de borst gaat. Het bindweefsel in de tepels moet wat worden opgerekt. Als je baby goed aan de borst drinkt, verdwijnt die pijn snel. Borstvoeding geven voelt dan comfortabel aan. Gevoelige of pijnlijke tepels kunnen ook voorkomen tijdens menstruatie, ovulatie of bij een nieuwe zwangerschap.

Wanneer er sprake blijkt van pijnlijke kapotte tepels is het  uiteraard van belang om de oorzaak weg te nemen. Maar het herstellen van de tepels is minstens zo belangrijk. Vochtige wondgenezing geeft een snel en mooi resultaat (bron: La Leche League)

Hoe komt het nu dat een vochtige wondomgeving het genezingsproces bevordert? Ten eerste kunnen cellen van de opperhuid zich in een vochtige omgeving gemakkelijker verplaatsen. Ten tweede wordt er in een vochtige omgeving ook sneller nieuw bindweefsel geproduceerd. Ten derde blijkt het materiaal waarmee het wondje wordt afgedekt bij vochtige wondgenezing, een uitstekende barrière te zijn voor bacteriën van buitenaf.

Bovenstaande figuur is een schematische weergave van de behandeling van een wondje op twee manieren. Links wordt vochtige wondgenezing toegepast, rechts de klassieke droge wondgenezing.

In het klassieke geval wordt aanvankelijk wat ontstekingsvocht geproduceerd. Het vocht droogt op en vormt een korstje. Intussen gaan de cellen van de opperhuid zich verplaatsen om de wond te dichten. Ze kunnen zich alleen over een vochtig oppervlak verplaatsen en moeten daarom een soort tunnel maken onder het ontstane korstje. In de vochtige omgeving wordt geen korstje gevormd. De cellen van de opperhuid kunnen zich hierdoor gemakkelijk verplaatsen. De weg die ze moeten afleggen is ook veel korter; ze kunnen immers dichter bij de oppervlakte blijven. Hierdoor kan de genezing sneller én mooier plaatsvinden.

In de praktijk is gebleken dat eenvoudige maatregelen zoals warme kompressen, een paar druppels moedermelk en zelfs koolbladeren pijnlijke tepels kunnen verzachten.
Dit is echter allemaal niet zo effectief als de huid echt beschadigd is. Lanoline lijkt dan een doeltreffende behandeling te zijn. Lanoline is ook bekend onder de naam wolvet. Het is een wasachtige afscheiding uit de talgklieren van schapen. Al eeuwen geleden was bekend dat de handen van wolspinsters een bijzonder zachte huid hebben. Dat komt door het veelvuldige contact met schapenwol, die door de lanoline vet geworden is.

Bij tepelkloven is het belangrijk om de natuurlijke vochtbalans van de huid te behouden.
Dat bevordert optimale genezing. Gezuiverde lanoline kan de pijn verminderen doordat het uitdroging van de tepel voorkomt. Het zorgt ook voor een vochtige wondomgeving waardoor de beschadigde huid sneller en mooier geneest. Vochtige wondgenezing kan ook door het gebruiken van hydrogel kompressen. Dit werkt tevens verkoelend. Het vastplakken van korstjes aan het zoogkompres of de BH, wordt hiermee ook voorkomen.

Pijnlijke tepels, een lactatiekundige kan helpen

Terugkomend op de casus waar ik deze blog mee startte, bleek ook hier sprake van een ‘aanlegprobleem’ Met enige hulp en instructies lukte het al tijdens het consult om deze moeder zonder pijn te laten voeden. Tevens hebben we gebruik gemaakt van vochtige wondgenezing om haar tepels te herstellen. Een aantal weken later ontving ik van haar onderstaand bericht:

‘Ik ben echt super blij dat ik je heb ingeschakeld en heb mogen leren kennen. Je hebt van een drama borstvoeding weer een feest borstvoeding gemaakt. Je was een luisterend oor, stelde goede vragen en dacht mee. Achteraf toch veel eerder moeten doen’.

En dat is waar je het als lactatiekundige voor doet. Dus moeders, schroom niet wanneer het rond de borstvoeding niet loopt zoals gehoopt en trek tijdig aan de bel om veel pijn en ongemak te kunnen voorkomen om van je borstvoeding weer een feestje te kunnen maken!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Borstvoedingskennis, aanbiedingen en borstvoeding support binnen handbereik